1 lokum 2022-12-26 10:42:55

Türk Lokum Kültürü

Tarihi MÖ 226 ile 652 yılları arasında hüküm süren Pers İmparatorluğu’na kadar geriye giden lokum; Türk ve Osmanlı saray mutfağında da kendine yer bulmuş vazgeçilmez lezzetlerimizden biridir. Tam anlamı “Şekerli nişasta eriyiğini pişirip hafif ağdalaştırarak yapılan, küçük küp veya dikdörtgen biçiminde kesilen şekerleme, kesme, latilokum” olan lokum kelimesinin kökeni ise Arapçadan gelmektedir. Lokumun Arapçadaki anlamı “rahat-ul hulküm” demektir ve bu “boğaz rahatlatan” anlamına gelmektedir. Lokumun bir diğer adı ise Farsça “Lukme”dir ve “ağıza bir kerede atılan yiyecek parçası” anlamına gelir. Zamanla Türkçeye “lokum” olarak geçmiş ve dilimizde bu şekilde yer edinmiştir.

Bahsedildiği gibi çok eski bir geçmişe sahip olan lokum Osmanlı’da 15. yüzyılda ortaya çıkmıştır fakat 17. yüzyılda daha çok bilinir hale gelmiştir. 17. Yüzyılda altın çağını yaşayan lokum, Avpupa’ya “Turkish Delight” adıyla 18. Yüzyıl itibariyle Osmanlı’ya gelen gezginler aracılığı ile tanıtılmıştır. Lezzetiyle çok talep gördüğü için seri üretime geçilmiş ve lokumun popülaritesi artmıştır. Nişastanın bulunması ile lokum üretiminde un yerine nişasta kullanılmış ve bugünkü “Türk lokumu” olarak bilinen lokum, tüm dünyada tanınır hale gelmiştir. Dönem dönem içine katılan malzemeler değişiklik gösterdiği için lokumun tadında da farklılıklar meydana gelmiştir.

İlk zamanlarda şekerleme yapımında tatlandırıcı olarak un ve pekmez kullanılırken, 19. yüzyılda Avrupa’da rafine şekerin üretilmeye başlanmasıyla birlikte lokum, şekerle yapılmaya başlamıştır. Yapımı esnasında şeker havanlarda dövülüp eritilir ve içerisine çeşitli tatlar eklenerek renkli akideler üretilir. Ayrıca tercih edilecek lokum cinsine göre fıstık, fındık, badem içi gibi çeşitli kuruyemişler de katılabilmektedir. Gül, tarçın, sakız, portakal, limon gibi aromalarla tatlandırılan lokum; basınçlı kazanlarda pişirilmekte ve şekerin, suyun ve nişastanın belli oranlarla karıştırılarak kıvamının tutturulması ile birlikte üretime hazır hale getirilmektedir. İçerisindeki şeker, su ve nişastanın oranları, lokumun kıvamı ve kaynama zamanının tutturulması belli bir ustalık gerektirmektedir. Bu işlemlerden sorunsuz bir şekilde geçen lokum kalıplara konur, soğuması beklenir ve kesilerek şekil verilir.

Geleneksel Türk lokumunun mucidi birçok kaynağa göre Şekercibaşı Muhittin Hacı Bekir Efendi olarak gösterilmekte ve bu lokum “Hacı Bekir Lokumu” olarak adlandırılmaktadır. Bunun sebebi olarak 1. Abdülhamid devrinde yaşamış olan Hacı Bekir Efendi’nin o zamana değin alışılagelmiş lokuma yeni bir boyut kazandırmış olmasıdır. Evveliyatından beri pekmezle yapılan lokumu şeker ile birlikte ilk defa Hacı Bekir Efendi’nin yaptığı bilinmektedir.

Geleneksel Türk Lokumu; Resmi Gazetede yayınlanan “Türk Gıda Kodeksi Lokum Tebliği’nde” belirtildiği şekilde yapılmalıdır ve maddelerde yazılan özellikleri taşıması gerekmektedir. Bu maddelerde özellikle lokumun içerisinde yabancı tat ve kokunun olmasına müsaade edilmemiş ve lokumun geleneksel yapısının bozulmasına mani olunmuştur.

Batılı ülkelerde jel halindeki şekerlemelerin üretimine neden olan ve taklit edilmeye çalışılan lokumun Türk mutfağında ve günlük hayatta kullanımı oldukça geniştir. Türk kahvesinin yanında ikram edilebildiği gibi çeşitli yiyecek ve içecekler ile birlikte de sunulabilmektedir. Bayram, düğün, cenaze gibi çeşitli törenlerde gelen misafirlere ikram edilir. Aynı zamanda gidilen misafirliklerde ev hediyesi olarak da götürülmektedir. Lokum servisi de ayrıca önem taşımaktadır. Servis için ayrı olarak “Çeşm-i Bülbül” adı verilen özel lokumluklar kullanılmaktadır. Tatlı olduğu için çocukların da severek yediği bu şekerleme, pek çok kullanım alanı olduğundan dolayı milli bir ikramlık haline gelmiştir. Lokum içeriği bakımından sağlıklı bir besin kaynağıdır ve pek çok yararı bulunmaktadır. Böbrek hastalarına sade lokum tüketmeleri önerilmektedir. Besleyici bir özelliğe sahiptir ve kan şekerini dengelediği için vücuda enerji sağlar. Vücuttaki yaralara ve morluklara da iyi geldiği söylenmektedir. Fakat içerisindeki bol şekerden dolayı şeker hastalarının tüketmemesi gerekir.

Günümüzde çeşit çeşit lokum üretilmektedir. Bu çeşitler; pişirme süresine, içine katılan kuruyemişlere ve aroma maddelerine göre isimlendirilmektedir. En bilinen lokum çeşitleri ise şunlardır; Sultan lokumu, sade lokum, gül lokumu, kuş lokumu, sucuk tipi lokum, çikolatalı lokum, çeşnili lokum, meyveli lokum, fındıklı lokum, fıstıklı lokum, naneli lokum, vişneli lokum, cevizli lokum, çifte kavrulmuş lokum, limonlu lokum, portakallı lokumdur.

Anahtar Kelimeler:

#lokum

Bizi Takip Edin
İndirmek İçin Tıklayınız.
Son Eklenenler

Yeni Yıla Girmeden Mutlaka Okumanız Gereken 5 Kitap

Yeni Yılda Sağlıklı Beslenme Alışkanlıkları

Neden Yerel ve Organik Gıdalara Yönelmeliyiz?

İleri Dönüşüm Uygulayabileceğiniz 5 Ürün

Kadınlar için Girişimci Olma Rehberi

Mevsimsel Beslenmenin İklim Krizi Açısından Önemi

İşlenmiş Gıdalardan Uzak Durmak için 5 Sebep

Daha Küçük Karbon Ayak İzleri için 7 Sürdürülebilir Mutfak Gereci